Implementation of the International Community Service Program (KKNI) in Strengthening Literacy and Character Development of Indonesian Diaspora Children in Malaysia

Authors

  • Muhammad Fikri Almajid Munthe Universitas Islam Negeri Sumatera Utara
  • Iin Natasya Divana Ginting Universitas Islam Negeri Sumatera Utara
  • Yummy Jumianti Marsa Universitas Islam Negeri Sumatera Utara
  • Rusi Ulfa Hasanah Universitas Islam Negeri Sumatera Utara
  • Siti Aisyah Universitas Islam Negeri Sumatera Utara

DOI:

https://doi.org/10.59525/aij.1512

Keywords:

Children's Literacy, Indonesian Diaspora, Education, Service Learning

Abstract

This study aims to analyze the implementation of the International Community Service Program (KKNI) of Universitas Islam Negeri Sumatera Utara in strengthening literacy and character development among Indonesian diaspora children at Sanggar Belajar Gumut, Selangor, Malaysia. The study employed a descriptive qualitative approach using participatory observation, in-depth interviews, and field documentation methods. The findings indicate that the KKNI program was able to improve children’s ability to read and write the Qur’an, recognize Latin letters and numbers, and foster discipline and responsibility through creative literacy activities, savings simulations, and moral guidance. In addition to cognitive impacts, the program also strengthened the moral values, empathy, and social cooperation of diaspora children. For the participating university students, the KKNI program became a transformative experience that developed empathy, leadership, and cross-cultural communication skills. These findings reinforce the concepts of Community-Based Education and Service Learning, showing that community-based and experiential learning can serve as effective means of shaping character and social spirituality. This study recommends establishing a sustainable partnership between Universitas Islam Negeri Sumatera Utara and Sanggar Belajar Gumut as a model of international community service grounded in Islamic and humanitarian values.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Arif, M. (2021). Prophetic Leadership in Forming the Religious Moderation Values in Islamic Education Institutions. Cendekia: Jurnal Kependidikan Dan Kemasyarakatan, 19(2), 219–235. https://doi.org/10.21154/cendekia.v19i2.3109

Aryani, R., & Fauziah, P. Y. (2020). Analisis Pola Asuh Orangtua dalam Upaya Menangani Kesulitan Membaca pada Anak Disleksia. Jurnal Obsesi : Jurnal Pendidikan Anak Usia Dini, 5(2), 1128–1137. https://doi.org/10.31004/obsesi.v5i2.645

Ayu, G., Meli, P., Ambara, D. P., & Suniasih, N. W. (2024). Interactive Powerpoint Multimedia to Improve Letter Recognition Skills in Group B Children. Jurnal Pendidikan Anak Usia Dini Undiksha, 12(3), 419–427.

Azmi, R. (2022). Disability Law Reform in Malaysia: Lessons for ASEAN. Singapore Journal of Legal Studies, 3(1), 43–56.

Baihaqy, S. A., & Ramli, A. (2023). Pola Komunikasi Dalam Manajemen Sekolah Dan Madrasah. Tolis Ilmiah: Jurnal Penelitian, 5(2), 120. https://doi.org/10.56630/jti.v5i2.456

Buchori, M. (2020). Peranan Pendidikan Dalam Pembentukan Budaya Politik Di Indonesia, dalam Quo Vadis Pendidikan Di Indonesia. Yogyakarta: Kanisius.

Dharossa, T. T. R. (2020). Upaya Perlindungan WNI oleh Pemerintah Indonesia melalui Pendekatan Diplomasi Digital (2014-2019). Padjadjaran Journal of International Relations (PADJIR), 2(1), 105–118. https://doi.org/10.24198/padjir.v2i1.26055

Hasnida, S. S., Adrian, R., & Siagian, N. A. (2024). Transformasi Pendidikan di Era Digital. In Jurnal Bintang Pendidikan Indonesia (Vol. 1). Retrieved from https://kumparan.com/aan-herdian89/transformasi-pendidikan-di-era-digital-1zG74Ilpzc4/4

Kamila, A. (2023). Pentingnya Pendidikan Agama Islam Dan Pendidikan Moral Dalam Membina Karakter Anak Sekolah Dasae. Jurnal Agama, Sosial, Dan Budaya, 4(1), 88–100.

Kementrian Pendidikan Malaysia. (2016). Panduan Pelaksanaan Sains, Teknologi, Kejuruteraan, dan Matematik(STEM) Dalam Pengajaran dan Pembelajaran. Bahagian Pembangunan Kurikulum: Putrajaya.

Mawardi, I. (2015). Dimensi-Dimensi Masyarakat Madani: Membangun Kultur Etika Sosial. Cakrawala, X(2), 156–174.

Mazid, S., Prasetyo, D., & Farikah, F. (2020). Nilai Nilai Kearifan Lokal Sebagai Pembentuk Karakter Masyarakat. Jurnal Pendidikan Karakter, 10(2), 249–262. https://doi.org/10.21831/jpk.v10i2.34099

Merliza, P., & Retnawati, H. (2018). Continuing professional development (CPD) for junior high school mathematics teachers : An evaluation study. REiD (Research and Evaluation in Education), 4(1), 79–93.

Rahman, A., Zebua, W. D. A., & Kusuma, A. A. (2022). Sosialisasi Kebijakan Transformasi dan Revitalisasi Balai Pengembangan dan Penjaminan Mutu Pendidikan Vokasi. To Maega : Jurnal Pengabdian Masyarakat, 5(1), 9. https://doi.org/10.35914/tomaega.v5i1.918

Rahmani, N. A. B. (2022). Metodologi Penelitian Kualitatif dan Kuantitatif. In Rahmani.

Raihan, M., Firdausi, A., & Kasri, R. A. (2022). Islamic Financial Literacy Amongst Muslim Students in Indonesia : A Multidimensional Approach. AL-MUZARA’AH, 2(1), 77–94. https://doi.org/10.29244/jam.specialissue2022.77-94

Rizki, Ahmad; Azizah, Nurul; Mubin, N. (2024). Pluralisme Prespektif Abdurrahman Wahid (Gus dur) dan Relevansinya dengan Pendidikan Multikultural. Jurnal Ilmiah Multidisiplin, 2(2), 245–251.

Samsul. (2017). Metode Penelitian : Teori dan Aplikasi Penelitian Kualitatif, Kuantitatif, Mixed Method, dan Development. Jambi: Pusaka.

Saputra, T. E., Putra, A. A., & Gusmaneli, G. (2025). Pendidikan Islam sebagai Pilar Moderasi Beragama di Indonesia. Harmoni Pendidikan : Jurnal Ilmu Pendidikan, 2(2), 208–218.

Suradi, A., & Ag, M. (2022). Pendidikan Islam & Multikultural. SURABAYA: Pustaka Aksara.

Triputra, Y. A. (2017). Implementasi Nilai-Nilai HAM Global Ke dalam Sistem Hukum Indonesia yang Berlandaskan Pancasila. Jurnal Hukum IUS QUIA IUSTUM, 24(2), 279–300. https://doi.org/10.20885/iustum.vol24.iss2.art6

Wahid, A. (2018). Pentingnya Media Pembelajaran dalam Meningkatkan Prestasi Belajar. Istiqra, 5(2), 1–11.

Wahid, A. (2024). Moderasi Beragama dalam Perspektif Pendidikan Agama Islam : Implementasi dalam Pendidikan Multikultural di Indonesia. SCHOLARS: Jurnal Sosial Humaniora Dan Pendidikan, 2(1), 29–36. https://doi.org/10.31959/js.v2i1.2367

Wulandari, M., & Rohmad, M. A. (2025). Integrasi Nilai Islami Dan Literasi Digital: Transformasi Pai Menuju Generasi Emas Society 5.0. Naas: Jurnal Dakwah Islam, 9(1), 51–59. Retrieved from https://www.ejournal.unia.ac.id/index.php/bayan-linnaas/article/view/2226%0Ahttps://www.ejournal.unia.ac.id/index.php/bayan-linnaas/article/viewFile/2226/1298

Yusnita, E. (2025). INTEGRASI NILAI-NILAI AL-QUR’AN DAN HADIST DALAM PENGEMBANGAN PENDIDIKAN KARAKTER DI ERA DIGITAL. Pendas : Jurnal Ilmiah Pendidikan Dasar, 10(3), 247–260. Retrieved from http://scioteca.caf.com/bitstream/handle/123456789/1091/RED2017-Eng-8ene.pdf?sequence=12&isAllowed=y%0Ahttp://dx.doi.org/10.1016/j.regsciurbeco.2008.06.005%0Ahttps://www.researchgate.net/publication/305320484_SISTEM_PEMBETUNGAN_TERPUSAT_STRATEGI_MELESTARI

Downloads

Published

2026-04-20

How to Cite

Munthe, M. F. A., Ginting, I. N. D., Marsa, Y. J., Hasanah, R. U., & Aisyah, S. (2026). Implementation of the International Community Service Program (KKNI) in Strengthening Literacy and Character Development of Indonesian Diaspora Children in Malaysia. Abdimas Indonesian Journal, 6(1), 137–148. https://doi.org/10.59525/aij.1512

Issue

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.